Sierra Leone
| Sierra Leone | ||
|---|---|---|
| Republic of Sierra Leone | ||
| Atministrashon | ||
| Kapital | Freetown | |
| Idioma ofisial | Ingles | |
| Geografia | ||
| Área | 71.740 kilometer kuadra (0.2% awa) | |
| Koordinato | 8°30′0″N 12°6′0″W / 8.50000°N 12.10000°W | |
| Poblashon | ||
| Populashon (2017) |
7.557.212 105.34 habitante/km² | |
| Gentilisio | sierra Leones | |
| HDI | 0,477 (2021) | |
| Otro infromashon | ||
| Unidat monetario | leone | |
| Wèp | .sl | |
| Kódigo | SLE | |
| Tel | +232 | |
| Mapa detaya di Sierra Leone | ||
![]() | ||
| Imágennan riba | ||
| Wèpsait ofisial | ||
| [Editá Wikidata] · [Manual] | ||
Sierra Leone, ofisialmente Repúblika di Sierra Leone, ta un pais den region west di kontinente afrikano, na kosta di e Oséano Atlántiko. E kapital i siudat mas grandi di e pais ta e Freetown, situá riba e península ku mesun nòmber. Sierra Leone tin un área di 71.740 kilometer kuadrá i un poblashon di 7.075.641 habitante (2015).
Geografía i demografia
[editá | editá fuente]Sierra Leone ta komparti frontera ku Guinea panort i nortost, Liberia pasùit i e Oseano Atlantiko na west. E pais ta konsistí di un linea di kosta ku playa i lagunanan, un seri di serunan den interior, inkluyendo e Montañanan Loma, tereno di sabana i áreanan tropikal ku hopi biodiversidat.
E klima ta típikamente tropikal, ku un temporada di awa (mei–òktober) i un temporada seku (novèmber–aprel).
E poblashon ta konstituí pa mas ku 15 grupo étniko, entre nan e gruponan Temne, Mende, Limba, Kono i Krio (desendiente di eks-esklabu liberá ku ta papiá un krioyo basá riba ingles).
Historia
[editá | editá fuente]Sierra Leone tin un historia masha kompleho ku:
- pobladornan pre-kolonial manera e gruponan Mende i Temne,
- e tráfiko transatlántiko di esklabunan den siglo XVIII,
- e fundashon di Freetown na 1787 komo un kolonia pa eks-katibunan liberá i loyalistanan pretu ku a wòrdu liberá despues di e Revolushon Merikano.
Na 1808, Sierra Leone a bira un kolonia britániko, i na aprel 1961 a haña soberania bou di Elizabeth II, kende a keda e hefe di estado di Sierra Leone i tabata wòrdu representá pa un Gobernador-General. Dia 19 di aprel 1971 Sierra Leone a bira Repúblika di Sierra Leone.
Entre 1991 i 2002, e pais a sufri un guera sivil destruktivo, ku mortalidat elevá, desplasashon di hende i abuso di “diamante di konfliktu”. Despues di fin di e guera, Sierra Leone a risibí asistensia internashonal pa rekonstruí e pais i fortifiká institushonnan demokrátiko.
Ekonomia
[editá | editá fuente]E ekonomia di Sierra Leone ta basá prinsipalmente riba: mineria (diamante, heru, titanio, bouksita), agrikultura (aroz, kakao, kafe), peska i un sektor di servisio chikí pero kresienter.
Ounke e pais tin hopi rekursonan natural, Sierra Leone ta konsiderá un di e paisnan ménos desaroyá den Afrika, ku desafionan riba tereno di salú, infrastruktura i enseñansa.
