Գլխաւոր Էջ

Ազատ հանրագիտարան, որ կրնայ խմբագրուիլ ոեւէ անհատի կողմէ։

Ներկայիս ունինք 13 376 արեւմտահայերէն յօդուած։

Ամսուան Յօդուածը

Արհեստական բանականութեան արագ զարգացում կը նշանակէ արհեստական բանականութեան (ԱԲ) բնագաւառին մէջ արագ եւ լայնածաւալ աճի ժամանակաշրջան մը։

Այս զարգացումը սկիզբ կ'առնէ՝ 2010-ականներուն, սակայն զգալի աճ կ'արձանագրէ 2020-ականներուն։

Այս ժամանակաշրջանը երբեմն կը կոչուի նաեւ «Արհեստական Բանականութեան Գարունը». եզր մը, որ կը գործածուի զանազանելու համար զայն նախորդող «Արհեստական Բանականութեան Ձմեռներ»էն։

2025-ի դրութեամբ, «ChatGPT»ն դարձած է աշխարհի տարածքին ամէնէն շատ այցելուող կայքերէն չորրորդը՝ զիջելով միայն «Կուկըլ»ին (Google), «Եություպ»ին (YouTube) եւ Դիմատետրին (Facebook)։

1950-ին Ալան Թիւրինկ կ'առաջարկէ «մտածող մեքենաներ» հնարելու գաղափարը։ Անոնք համակարգիչներ պիտի ըլլային, որոնք ունակ պիտի ըլլային դատողութիւն ընելու՝ մարդու մակարդակով։

Ան կը սկսի իր հանրայայտ «Թիւրինկի քննութիւնը», ուր հարցաքննիչ մը կը ստանար երկու նիւթ եւ պէտք էր որոշէր, թէ ո՛րը ստեղծուած էր արհեստական բանականութեան կողմէ, իսկ ո՛րը՝ մարդու ․․․Աւելին⇒

Արդեօք Գիտէ՞ք

․․․ որ Յակոբ Վահրամ Չերչեան պատրաստած է Աթաթիւրքի ստորագրութիւնը։
․․․ որ կայծակը արեւէն հինգ անգամ աւելի տաք է:
․․․ որ ընգղաները ունին կապոյտ արիւն, երեք սիրտ եւ ինը ուղեղ։
․․․ որ Թանզանիոյ մէջ Նաթրոն լիճը այնքան շատ բարձր ալքալայններ (հանքային նիւթեր) եւ բարձր տոկոսով աղ ունի իր ջուրերուն մէջ, որ կրնայ իր մէջ ինկած անասունները պատել կրածինով (քալսիումwv)` անոնց արձաններու կերպարանք մը տալով:

Նախագիծեր

Ի՞նչ է Ուիքիփետիան

Ուիքիփետիան ազատ բովանդակութիւն ունեցող, անվճար եւ բազմալեզու առցանց հանրագիտարանային նախագիծ է, որ կը հովանաւորուի Ուիքիմետիա Հիմնադրամին կողմէ։

Ուիքիփետիա անունը կազմուած է «Ուիքի» բառէն (համագործակցաբար կայքէջեր ստեղծելու յատկացուած գործիքի անուն, ինչպէս նաեւ՝ հաուայեան լեզուով «արագ» բառը) եւ յունարէն «էկիքլոփետիա» (հանրագիտարան) բառին «փետիա» (յունարէն լեզուով՝ կրթութիւն) մասէն։

Ուիքիփետիա նախագիծը ստեղծուած է 2001-ի Յունուարին, Ճիմմի Ուէյլզի եւ Լէրի Սէնկըրի կողմէ։ Հանրագիտարանը կը պատկանի Ուիքիմետիա Բարեգործական Հիմնադրամին, որ նուիրատուութիւններէ գոյացած հասոյթը կը յատկացնէ Ուիքիփետիայի եւ այլ քոյր նախագիծերու զարգացման։ Հանրագիտարանին երեսուն միլիոնէ աւելի յօդուածները, որոնց շարքին՝ 13 376-է աւելի արեւմտահայերէնով յօդուածները ստեղծուած են կամաւոր խմբագիրներու կողմէ։

1 Ապրիլ 2019-էն սկսեալ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիան ունի իր առանձին հարթակը։

Ամսուան Իրադարձութիւնները

Լոյս տեսած է «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»ի 45-րդ հատորի երկրորդ թիւը, որ 516 էջերուն մէջ կը բովանդակէ ուսումնասիրութիւններ, նուիրուած` հայ արուեստին, լեզուաբանութեան, երաժշտութեան, ազգագրութեան, բանահիւսութեան, պատմութեան եւ այլ նիւթերու։
Փարիզի կեդրոնը գտնուող Սամուէլեան գրատան մամուլի արխիւները, որոնք հայ մշակութային ժառանգութեան կենսական յուշարձաններէն են, արհեստական բանականութեան (AI) միջոցաւ կը վերածուին թուային քարտէզսի։
«Արաս» հրատարակչութիւնը հրատարակեց Անի Կարմիրեանի «Կախարդական ցուցափեղկը» մանկական պատկերագիրքը:
Շարժանկարի արտադրիչ Սեւ Օհանեան արժանացած է «Ոսկէ Երկրագունդ»ի։
Հայ դահուկորդ Գլեբ Մոսէսով յաջող ելոյթ ունեցած է Պոսնիոյ միջազգային մրցաշարքին` շահելով երկու մետալներ: